NIEUWS

Zo houd je Afrikaanse varkenspest buiten de deur!

Het risico op een AVP-uitbraak is nog niet geweken. Aandacht voor hygiëne en reinigen en ontsmetten (R&O) blijft geboden. Waar moet je als varkenshouder op letten?

Vanwege het dreigingsniveau van Afrikaanse varkenspest (AVP) vanuit Oost-Europa en België heeft de voedsel- en warenautoriteit NVWA in het najaar van 2018 extra aandacht besteed aan het verplichte reinigen en ontsmetten (R&O) van varkenstransport. Tussen 1 oktober en 31 december 2018 werden R&O-inspecties uitgevoerd bij onder meer slachterijen, verzamelcentra en varkensbedrijven.

De inspectieresultaten zijn in augustus gepresenteerd. Uit het rapport blijkt dat 113 inspecties zijn uitgevoerd op R&O-plaatsen op varkensbedrijven. Deze zogenoemde eenvoudige wasplaatsen dienen aan een aantal eisen te voldoen.

Eisen eenvoudige wasplaats

Dit zijn de eisen die aan eenvoudige wasplaatsen op varkensbedrijven worden gesteld:

  1. Het vervoersmiddel of de vervoerseenheid past in zijn geheel op de wasplaats.
  2. De plaats is goed verlicht.
  3. De vloer is vloeistofdicht en heeft een goede afvoer: water mag niet in de bodem of het grondwater terechtkomen.
  4. De wasplaats is voorzien van voldoende water, middelen en materialen om het vervoersmiddel te reinigen en te ontsmetten (zoals een hogedrukspuit en ontsmettingsmiddelen).
  5. Chauffeurs kunnen hun handen wassen met warm water en zeep.
  6. Bedrijfsoveralls en (eventueel) bedrijfslaarzen zijn aanwezig.
  7. Er is een plaats waar gebruikte laarzen kunnen worden gereinigd.

Bron: Rvo.nl

 

1 op 5 werkt niet volgens eisen

1 op de 5 onderzochte eenvoudige R&O-plaatsen op varkensbedrijven werkt niet volgens de wettelijke eisen, zo concludeert de NVWA. De overtredingen die de NVWA heeft geconstateerd hebben vooral betrekking op de opvang van het spoelwater en andere vloeistoffen, de toegelaten R&O-middelen en de verlichting. De eenvoudige wasplaatsen op varkensbedrijven blijven daarmee een aandachtspunt voor inspecties in 2019, zo meldt de NVWA.

Het agentschap heeft geen up-to-date lijst van toegelaten ontsmettingsmiddelen. Hiervoor is de databank van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) leidend, zo laat een woordvoerder weten.

 

‘Continue aandacht voor hygiëne’

Niet alleen de NVWA vestigt hernieuwde aandacht op eenvoudige wasplaatsen op varkensbedrijven. Onder aanvoering van Vee&Logistiek Nederland gaan partijen het gesprek aan hierover. Dat zegt Bonne van Dam, beleidsmedewerker bij Vee&Logistiek Nederland. “We gaan met verschillende partijen in de keten kijken waar verbeterslagen mogelijk zijn.”

De gesprekken worden binnen nu en een aantal weken gehouden. Van Dam wil nog niet vooruitlopen op de inhoud ervan. “Het is absoluut niet zo dat er nu van alles mis is. Maar het R&O-dossier heeft zeker onze aandacht. Hygiëne is zo sterk als de zwakste schakel.”

 

POV: merendeel heeft zaken goed voor elkaar

Volgens de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) zijn varkenshouders zich over het algemeen goed bewust van het belang van een goede wasplaats. Het merendeel van de blijvers heeft zijn zaakjes goed voor elkaar. Veel deelnemers aan de stoppersregeling 2020 hebben de afgelopen jaren niet meer geïnvesteerd in het realiseren of optimaliseren van een eenvoudige wasplaats. Dat zegt POV-voorzitter Linda Janssen.

De POV wijdde eerder dit jaar nog een themanummer van haar ledenblad Het Varkensgeluid aan hygiëne. “We besteden continu aandacht aan het verbeteren van de hygiëne. R&O speelt daarbij een belangrijke rol. Het is niet voor niks dat we Afrikaanse varkenspest tot dusverre buiten de deur weten te houden”, aldus Janssen.

Het risico op een AVP-uitbraak is echter nog niet geweken. Het is volgens Janssen zaak om niet te verslappen. “Het is ook een wisselwerking tussen varkenshouders en transporteurs. Spreek elkaar aan op verbeterpunten.”

 

Extra reiniging transport uit risicolanden

In verband met de uitbraken van Afrikaanse varkenspest en het mogelijke risico op verspreiding moeten vervoersmiddelen voor varkens en andere evenhoevigen uit risicolanden onmiddellijk na binnenkomst in Nederland een tweede reiniging en ontsmetting ondergaan. Dat moet gebeuren op een van de 164 erkende Nederlandse reinigings- en ontsmettingsplaatsen. Deze tweede R&O geldt voor vervoer uit:

  • Estland
  • Italië
  • Letland
  • Litouwen
  • Polen
  • Roemenië
  • Bulgarije
  • Landen buiten EU

 

 

Bij terugkeer uit een risicoland moet het transportmiddel na de reiniging worden ontsmet met een middel uit een lijst van 26 ontsmettingsmiddelen die volgens het Ctgb mogen worden toegepast tegen AVP. Deze middelen staan gepubliceerd op de NVWA-site.

De tweede R&O geldt niet voor België, het land waar AVP-uitbraken sinds vorig jaar voorkomen bij wilde zwijnen. “We zijn geen wetgevende partij en kunnen onze leden niet verplichten tot een tweede R&O bij transport uit België. Wel roepen we hen op hier verstandig mee om te gaan. Dat gebeurt ook”, aldus Van Dam.

 

‘Buitenlands transport is risicofactor’

Benny ten Thije van Varkenshandel Dijk en Select Porc ziet in de praktijk dat er her en der nog verbeterslagen mogelijk zijn op varkensbedrijven. “Op sommige wasplaatsen is niet voldoende water aanwezig of is de waterdruk te laag. Dan zie je dat R&O soms toch nog een ondergeschoven kindje is.”

Volgens Ten Thije hebben Nederlandse varkenshouders hun zaakjes wat R&O aangaat over het algemeen echter een stuk beter voor elkaar dan hun collega-varkenshouders in bijvoorbeeld Duitsland. “Dat is een schril contrast. In Duitsland rijden chauffeurs na het lossen vaak naar een R&O-plaats op de route terug naar huis. Deze professionele R&O-plaatsen hebben hun zaakjes overigens vaak perfect op orde. Maar toch, de auto gaat na het lossen wel vuil de straat weer op.”

Twee keer per jaar gaan we met wattenstaafjes door de vrachtwagens voor een extra check

Bij Varkenshandel Dijk zijn de (biggen-)vrachtwagens uitgerust met ontsmettingssystemen, extra wateropslag en een pomp. Naast de standaard R&O bij de varkenshouder worden de biggenwagens van het bedrijf na iedere derde erfbetreding nog eens extra ontsmet op een verzamelplaats. “Bovendien gaan we twee keer per jaar met wattenstaafjes door de vrachtwagens voor een extra check met bacteriekweek in de broedstoof”, aldus directeur Hendrie Dijk.

De vrachtauto wordt van binnen en van buiten gereinigd en ontsmet. Na iedere derde erfbetreding worden de biggenwagens van Varkenshandel Dijk extra ontsmet op een verzamelplaats.

 

Kijken naar Deens model

Het baart hem zorgen dat vrachtwagencombinaties uit EU-risicolanden in tegenstelling tot in Denemarken (zie kader) zomaar de Nederlandse grens over kunnen steken. “Ik vind dat toch een grote risicofactor. Die auto’s vormen in mijn ogen een groot gevaar.” Ten Thije vult aan: “Het zou niet onverstandig zijn wanneer andere landen het Deense model eens kritisch zouden bekijken, om te beoordelen of het mogelijk op onderdelen te kopiëren is.”

 

Ook andere ziektes voorkomen

Johan Schuttert van Handelshuis Schuttert merkt dat er in de varkenshouderij flinke stappen zijn gezet om eenvoudige wasplaatsen aan de eisen te laten voldoen, vooral door de blijvers. Het bewustzijn is volop aanwezig, zo merkt hij. “Dat is een goede zaak, niet alleen om AVP buiten de deur te houden, maar ook om andere ziektes te voorkomen.”

Volgens Schuttert is grondig reinigen en ontsmetten essentieel bij het voorkomen van ziekteoverdracht. “Als het gaat over R&O dan hebben wij het als transporteurs in Nederland goed voor elkaar. Maar het is van belang om dat ook vol te houden. Het is niet verkeerd om de boel zo nu en dan even wakker te schudden.”

 

Grenscontrole Denemarken niet haalbaar in Nederland

In Denemarken wordt varkenstransport uit het buitenland streng gecontroleerd bij de grens. Dat gebeurt aan de hand van gps.

Bij de grenscontroles wordt gewerkt met kleurcodes, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen drie situaties:

  • Transport uit AVP-vrije landen (groen)
  • Transport uit landen waar AVP voorkomt bij wilde zwijnen (rood)
  • Transport uit landen waar AVP heerst onder wilde zwijnen en commercieel gehouden varkens (zwart)

 

Quarantaine

Alle vervoersmiddelen met varkens worden bij de grens grondig gereinigd en ontsmet. Dat gebeurt op kosten van de Deense overheid. Vrachtwagens afkomstig uit de risicovolle rode zones moeten 48 uur in quarantaine voordat zij toegang krijgen tot een boerderij. Voor transport uit zwarte gebieden geldt een quarantaineperiode van zeven dagen. In de praktijk betekent dit dat varkens worden overgeladen op een verzamelplaats.

 

Vele grensovergangen in Nederland

Vee&Logistiek Nederland acht dergelijke strenge grenscontroles in Nederland praktisch moeilijk haalbaar. “De korte Deense zuidgrens met slechts een paar toegangswegen maakt dit voor Denemarken mogelijk. De Nederlandse landsgrenzen omvatten honderden kilometers en talloze overgangen. Bij ons is dit een brug te ver”, aldus beleidsmedewerker Bonne van Dam.

Bron: Boerderij.nl